Đom đóm hay bọ phát sáng là những loài côn trùng cánh cứng nhỏ được gọi chung là họ Đom đóm (Lampyridae) có khả năng phát quang.

Xem và bắt đom đóm trên sông - Du lịch Bến Tre Tiền Giang

Xem và bắt đom đóm trên sông – Du lịch Bến Tre Tiền Giang

 

Đom đóm là động vật tiêu biểu cho vùng ôn đới mặc dù phần lớn các loài sống ở vùng nhiệt và cận nhiệt đới (khoảng 2000 loài). Chúng là những sinh vật có tập tính hoạt động về ban đêm, con đực thường có cánh và bay vào những đêm đầu mùa hạ.

Nhiều loài, con cái không có cánh. Con đực, con cái và ấu trùng phát ra ánh sáng lạnh và thường có màu đỏ cam hay vàng xanh (bước sóng 510 – 670 nm); một số loài thậm chí trứng cũng phát quang.

Tour du lịch xem và bắt đom đóm trên sông

Tour du lịch xem và bắt đom đóm trên sông

Người ta cho rằng, ánh sáng giữ vai trò quan trọng trong tập tính sinh sản của chúng với mục đích hấp dẫn con khác giới.

Tuy nhiên, ở ấu trùng thì sự phát sáng nhằm mục đích cảnh báo các động vật ăn thịt là chủ yếu, do ấu trùng đom đóm chứa các hóa chất có mùi vị khó chịu và có thể là độc đối với các động vật ăn thịt khác.

Sự phát sáng ở đom đóm là nhờ một loại phản ứng hóa học gọi là biolumiescence (ánh sáng sinh học). Tiến trình này xảy ra trong cơ quan phát sáng chuyên biệt, thường nằm ở dưới bụng đom đóm.

Enzymluciferase hoạt động trên luceferin, với sự có mặt của các ion Magie, ATP, và oxi để tạo ánh sáng. Các gen mã hóa cho những chất này được chèn vào trong nhiều các cơ quan riêng biệt (xem Luciferase – Các ứng dụng).

Luciferase đom đóm thường ở trong forensics (chất độc chết người), và enzym có những ứng dụng y học – đặc biệt để dò tìm các phản ứng của ATP hay Magie.

Những họa sĩ thời kỳ Phục Hưng đã dùng một loại bột của đom đóm đã sấy khô để tạo ra một hỗn hợp cảm quang. Caravaggio có thể đã dùng bột này trong cách tạo sáng độc nhất của ông.

Tất cả các loại đom đóm đều phát sáng từ thời kỳ ấu trùng. Biolumiescence dùng cho một chức năng riêng biệt trong ấu trùng đom đóm hơn là cho những con trưởng thành.

Nó xuất hiện như một tín hiệu cảnh báo tới những loài ăn thịt, từ những chất hóa học tổng hợp trong ấu trùng đom đóm, chúng trở nên khó chịu và độc.

Có những suy nghĩ rằng ánh sáng ở con trưởng thành xuất phát từ mục đích cảnh báo, nhưng nghiên cứu cho thấy ánh sáng được dùng cho việc lựa chọn bạn tình.

Đom đóm bây giờ là một ví dụ cơ bản của một quần thể dùng bioluminescence cho chọn lọc giới tính. Chúng tiến hóa thật đa dạng các cách để truyền tín hiệu đến bạn tình trong suốt thời gian ve vãn. Từ sự phát sáng đều đặn, nhấp nháy, sử dụng tốt các tín hiệu hóa học không liên quan đến các hệ thống ánh sáng.

Một số loại, đặc biệt các bọ phát sáng của Photinus chung và Pyractomena, được phân biệt bởi những mẫu nháy ve vãn duy nhất được phát ra từ những con đực biết bay trong cuộc tìm kiếm các con cái. Những con cái của giống Photinus không bay được, nhưng có thể nhấp nháy để thu hút những con đực cùng giống.

Đom đóm thích ăn gì? Đom đóm trưởng thành thường thay đổi thức ăn của mình. Một số ăn thịt, một số ăn phấn hoặc mật hoa thực vật.

Đom đóm sống được bao lâu? Thông thường đom đóm có thời gian sống từ 3 – 4 tuần. Hiện nay số lượng đom đóm càng ngày càng giảm do hiện tượng tự nhiên cũng như môi trường sống đang bị khai thác cạn kiệt.

Các nhà khoa học cảnh báo trong khoảng 10 năm nữa có lẽ con người sẽ không còn thấy được loại vật nhỏ bé này. Qua bài viết tổng quan về loài đom đóm, hy vọng sẽ mang đến cho các bạn những thông tin thật hữu ích và thú vị.

Du lịch Bến Tre Tiền Giang sưu tầm

Để có thể trực tiếp xem và bắt đom đóm trên sông ở Việt Nam, các bạn có thể tham khảo tour du lịch sau: